[ سوره التوبة ‹ 9 › : آيه 60 ] إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَالْمَساكِينِ وَالْعامِلِينَ عَلَيْها وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقابِ وَالْغارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّه وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ اللَّه وَاللَّه عَلِيمٌ حَكِيمٌ ‹ 60 › ترجمه : 60 - زكات مخصوص فقراء و مساكين و كاركنانى است كه براى ( جمعآورى ) آن كار مىكنند ، و كسانى كه براى جلب محبتشان اقدام مىشود ، و براى ( آزادى ) بردگان ، و بدهكاران ، و در راه ( تقويت آئين ) خدا ، و واماندگان در راه ، اين يك فريضه ( مهم ) الهى است و خداوند دانا و حكيم است . تفسير : مصارف زكات و ريزه كاريهاى آن در تاريخ اسلام دو دوران مشخص ديده مىشود ، دوران مكه كه همت پيامبر ص و مسلمانان در آن مصروف تعليم و تربيت نفرات و آموزش و تبليغ مىشد ، و دوران مدينه كه پيامبر ص در آن دست به تشكيل « حكومت اسلامى » و پياده كردن و اجراى تعليمات اسلام ، از طريق اين حكومت صالح زد . بدون شك يكى از ابتدايى و ضرورىترين مساله ، به هنگام تشكيل حكومت تشكيل « بيت المال » است كه به وسيله آن نيازهاى اقتصادى حكومت بر آورده شود ، نيازهايى كه در هر حكومتى بدون استثناء وجود دارد . به همين دليل يكى از نخستين كارهايى كه پيامبر ص در مدينه انجام داد تشكيل بيت المال بود كه يكى از منابع آن را « زكات » تشكيل مىداد ، و طبق مشهور